Startpagina
Woordenlijst
Spelling
Taaltechnieken
Kijk en luister
Gnker Liere Lze
Veldeke online
Out: V kalle Gnker
Historiek
Gnker Kepellekes
Wei ver het zoeal 'ns zgge
Links & bronnen
Veelgestelde vragen
Contact Sitemap Dankwoord

Dedoffe -e- klank

Nl = Nederlands GD = Gnker Dialekt

We horen de doffe e of onbetoonde klank in het

NL: het, beter, geweer, vader, s morgens,
GD: het, bter, gewier, voader, s mrges, sooves

1- in het NL achtervoegsel lijk

Nl - gemakkelijk, gevaarlijk, draaglijk, dagelijks, gewoonlijk
GD- gemekke-lek, gevoar-lek, droag-lek, doage-leks, gemeen-lek

2-.als laatste letter in een lettergreep

NL: ballon, benauwd, bespuiten
GD: be-lng, be-naad, be-speete

NL: fabriek, eindelijk, familie
GD: fe-brik, fe-noal, fe-mielie

NL: genoeg, gewicht, geworden
GD: ge-ng, ge-wicht, ge-wre

NL: handel, kanaal, eigenaardig, kabaal
GD: ke-mers, ke-noal, ke-mik, ke-boal

NL: lokaal, laurier, lawaai
GD: le-koal, le-rier, le-waet

NL :mijnheer, manieren, dame
GD: me-nier, me-niere, me-dam

NL: natuur, ,notaris niet meer
GD: ne-tier, , ne-toaris ne-mie

NL: punaise, plakaat, boeltje
GD: pe-ns, ple-koat, san-te-pe-tik

NL: republiek, veer, reserve
GD: rip-pe-bliek, re-soar, re-zaerf

NL: ventiel, worst, supporter
GD: se-pap, se-siehs, se-porter

NL: telaat, uniform, toneel
GD: te-loat, te-nie, te-neel

 NL: wij, vakantie, valies
GD: ve, ver, mer, ve-kansie, ve-liehs

NL: razend, keuren
GD: rooze-tig, viz-ze-teere

NL: confituur, genant, jaloers, Gerard
GD: zje-lee, zje-nant, zje-loers, Zje-raar

NL: chocolade, chemische meststof, chichorei
GD: sje-kloat, sje-mik, sje-krei

Maar ook in

NL: veranderen, verdrinken, partij, toelating,
GD: ver-aanere, ver-drnke, per-tij, per-missie

NL: servies, preek, sardientjes
GD: ser-viehs, ser-moen, ser-din-ne-kes

Let op! Als de -e- gevolgd wordt door een dubbele medeklinker, dan is het geen doffe -e- maar e van stek of van mt

NL: bedden, zetten, stokken, plakken, hebben, invetten, scheppen, wedden
GD: bdde, ztte, stekke, plekke, hbbe, nvtte, sjppe, wdde

3- als laatste letter van een Zelfst. Nw Soortnaam in het meervoud ook in de meervoudsvorm van een werkwoord

NL: handschoenen, hennen, palen, broeken
GD: haase, hinne, poole, brkke

NL: zij zingen, wij roepen, zij springen, wij leven
GD: zij znge, v roepe, zij sprnge, v lve

4-in de uitgang en als het volgend woord begint met een klinker of d, t, h, vr een mannelijk woord in het enkelvoud.

Vb. een grote hond = ne groeten hond
Een oude ezel = nen aan iezel
Een lelijke duivel= ne lilleken diehvel
Het witte doek = de witten dk

Let op!! Dikke hon (meerv) aa iezels, lilleke diehvels, witte dik (meervoud)

5- in de uitgangen -ter ler ,- ner, -zer

NL: beter, groter, smaller, korter, kleiner, verbeter, verliezer
GD: bter, groeter, smoaler, korter, kleener, verbter, verliehzer

NL: kamer, jammer, klinker, suiker, stroper, proper
GD: koamer, jmmer, klinker, skker, streeper, proeper

6- een (met trema) gaat door als doffe e-

vb. ie-zel, koe-ter, goe-n, stoe-n, zie- ve, b-, krae-, briende viegelkes
maer: Dr ligge niege brooie spek te broeien nne pan.

Geen trema op de e- na een tweeklank

7-Uitspraak als het weglatingsteken gebruikt wordt.

Als de nadruk erop ligt, dan: mijn, mijne, dijn, dijne, zijn, zijne
Als de nadruk er niet op ligt, dan gebruiken we voor
Mijn: mne, mnen, mn, me
Mnen hond blaft wier
Mn hand Mne kenoarie fleet Me vsken s doed

Dijn: dn, dnen Dn kat likt doo stil
Dnen hond leept
Dn himme (onz) s gewasse.
Zijn: zn, znen,
Zn kat sliept
Znen tand deet pijn.
zne, ze
Zne frang voel.
Ze prd moet rste.

Raadpleeg ook op de webstek: Taaltechnieken, Bezittelijk Voornaamwoord

8- Ook dit:

Het = t Het is te laat t s te loat
Des = s Des morgens s Mrges.

Daar= dr Daar is niets mis mee. Dr s niks mis mt.
Daar= Doo Doo kmt niks van. Doo likt het toch! ( nadruk op daar)

Een n, nen, ne , e
Een kat is een lui beest, maar een goede
Een kat (of ) n Kat s n lee biest, mer ne goeie jger.
nen Hoas s snel.
Zjef s ne mins wei ne boom.
E knepke s minner as e kwoarsje.
Eens -- ns Hoal ns nen iemer woater! Km ns of Km is herte!
Eens = ins, als er de nadruk op ligt.
Het gebierden ins (n keer) n de leste tien joor.

hij er, r, ter (-ter in samentrekkingen)

H s wier te loat. Kmter nog? H wt datter op tijd moet zijn.
Doen hoalden r ze geteig

zij ze, Zij wt het altoes bter, och, lt ze maer

het t (onzijdig of bij een Onpersoonlijk Werkw.)
Het vaerken s vet, t s vrig m te slachte.
t Rgent wier.

Om misverstanden te vermijden:

Men = onbepaald persoonlijk voornaamwoord. Men dnkt dat het te loat s.
Men = ook meervoud van man Dei men zijn wier oan t koarte

Mer =maar Ze zingt mer ins per joor.
Mer (doffe e-) en Ver (doffe e-) als Persoonlijk voornaamwoord voor wij
Mer haan tijd geng. Ver haan het toch nie goed verstoen.

Maer: Als in de zin de nadruk duidelijk op maar = maer ligt.
Mer en me (de e van bed) wordt ook wel gebruikt.

Men(mijn) vinger = mn vinger (meervoud) mne vinger = enkelvoud
Zen (zijn) haan = zn haan (meervoud) zn hand (enkelvoud)
Er = bijwoordelijke bepaling van plaats (een plaatsaanduiding) (doffe e-)
Ze kos er nie oan. Woeren er nog vrooge? Er stont ne pool nne wg.