De Leuvens hoogleraar in de klassieke filologie Pieter Willems (1840-1898), Maastrichtenaar van geboorte, interesseerde zich o.a. voor de levende volkstaal uit zijn tijd, met name de dialecten. Hij verzamelde in de jaren 1885 – 1890 door middel van een vragenlijst meer dan 2.000 woorden en zinswendingen. Eén van die inzendingen kwam van de Genkse schoolmeester Jozef Schreurs (1858-1927).

Zijn schrift omvat 116 bladzijden en heeft als opschrift "Dialect van Genck, bewerkt door Schreurs Jozef". Elders in het schrift staat geschreven "verzonden op 26 juni 1885 en terug ontvangen 28 october 1885".

Zeer opvallend is dat het Genkse dialect van nu belangrijke verschillen vertoont met de Genkse taal van voor 1900.

Het Heidebloemke 

Een volgende en belangrijke stap in het behoud van onze Genkse taal is de verdienste van het tijdschrift "Heidebloemke".

Opgericht in 1932, met een onderbreking omwille van de oorlogsomstandigheden van 1939 tot 1948, was Heidebloemke aanvankelijk een tijdschrift van en voor de Genkse Studentenbond. Maar al vlug werd meer en meer aandacht besteed aan heemkunde en Genks dialect.

Wat het Genkse dialect betreft kwam het overgrote deel van de hand van Jan Goossens. Een eerste artikel van hem "Het dialekt van Genk" verscheen in jaargang 14 (1954). De volgende 15 jaren schreef hij verder tientallen artikels over woordenschat, woordverklaringen, spraakkunst, klankleer en ontwierp hij een methode om de Genkse taal te schrijven.

Het is grotendeels hierop dat de schrijfwijze, dewelke Veldeke Gènk nu bezigt, gebaseerd is.
Vanaf jaargang 47 (1985) verschenen in elk nummer van Heidebloemke telkens enkele bladzijden met woordenlijsten. Dit resulteerde in 1989 in de "Gènker woerdeleest", samengesteld door André Geraerts, Jef Olaerts en Jef Remans en uitgegeven door het gemeentebestuur van Genk.

De Rollezengers 

Andere zeer lovenswaardige initiatieven kwamen er van de Rollezengers met hun prachtig liedjesrepertorium. Ook waren en zijn er de Spasbinken met hun carnavalschlagers en de toneelgroep De Ghesellen.
 
Dit alles hield het afzwakken en de teloorgang van ons dialect tegen en er groeide zelfs een verhoogde belangstelling uit voort.

Veldeke Gènk 

Op 17 november 2000 nodigde Felix Bergers, actief binnen de dialectvereniging Veldeke, professor doctor Jan Goossens uit. Deze gaf een spreekbeurt in het cultuurcentrum van Genk met als thema "De kenmerken van het Plat Genker en het nog bestaande gebruik ervan".

Op vrijdag 23 februari 2001 volgde een tweede bijeenkomst met als spreker Rob Belemans, onderzoeker aan het Instituut voor Naamkunde en Dialectologie (KULeuven). Die avond werd er van gedachten gewisseld over de oprichting van een Genkse Veldeke-kring.

Dit voorstel viel blijkbaar in goede aarde. Onder impuls van Felix Bergers werd alzo "Veldeke Gènk" opgericht met als doel "het behaad en het gebreik van het Gènker".
De eerste bijeenkomsten waren weliswaar nog vrij onregelmatig en kenden een beperkte belangstelling. Maar eind 2001 werd er verhuisd naar "Den Ichter" in Langerlo. Vanaf toen waren de bijeenkomsten tweemaandelijks en kenden een groeiende belangstelling.

Op dit ogenblik beschikken meer dan 350 gezinnen over een lidkaart. Zij ontvangen tweemaandelijks het fraaie tijdschrift "Vèè kalle Gènker". Op deze manier hoopt Veldeke de Genkse taal levend te houden en zelfs door te geven aan een jongere generatie.