Wa’s dat nou wier? 

Boe kèmter nou wier mèt oaf ?

Iet vier nousjierige noaze! 

Wèèmen ès nou nie nousjierig ?

Kerbuur, da’s calciumcarbide   CaC2 , as doo woater bijkèmt, onsteet er ’n hiel fèl ontploffend gaas: acetyleen.  CaC2 + H2O = Ca(OH)2 + C2H2

Wètder ’t nou? Hèb het ooch mer oafgesjrieëve. As acetyleen gemengeld wiert mèt  zuurstof, O2,  dan oangestoeëke ontsteet er e brannend gaas van 3 200 0  C.  breikboar vier autogeen lassen en snijbranners. Dit besteet ooch: acetyleenglycol; antizjèl tieëgen het bevriezen van het kielsjistèèm èn ‘nen óttoo.  Wat ‘nen outlèg!!   Asser zjus ès, lèt het nie.

 

 De kerbierlamp

Wètder ’t nog ?  As ‘ne weevenaer ènne geboere hertródde, och bij bepoalde feeste, sjoeët mer mèt kerbuurkenonne, oangevèld mèt kieëtelmeziehk:  kestrolle, kieëtels, panne, dèksels en nog mier van dat; as het mer veel lewaet moakde en de lol trèn hoel. Jómmer dat dat nemie besteet.

Dit wètder toch ooch! Jing dei op strót speelde, lierde van aaner kwistenbiebels ooch vanalles.

Bij oos woas dat nie aaners. Het waerkvolk dat ènne joere fiertig de trammeroet onnerhoel en rippereerde, gebreikde kerbier vier de koeëperdród oane reels te lasse vier dei te verbènne. Doo stont dan ’n ton mèt kerbier. Den dèksel ophèffe en ver koste zoe mer e koppel klèt pikke; dat waos geen kinst. Leroa, Renee van Zjef en Zjraar van Trei wiste wei ver het mosten doehn. Knalle mèt kerbuur. Èn ’n leeg vaerfdoehs mèt ‘ne noagel e kieëtsje sloeën ènne boeïm vanne doehs, klètsje kerbuur trèn, ter ‘ns faerm op speië, dèksel trop, kieëtsje touhaage en dan noovenant de groette vanne doehs tot twintig och fiertig tèlle, voet oppe doehs, het vlemke van e stekske (het diehsken haaë ver tous gepikt) oan ’t kieëtsjen en … BAAF…!  Den dèksel vloeëg dan èntige meeters vórt.

Dat knalle, dat woas ‘het van het’ Boe ze dan oane trammeroet oan ’t wèrke woere, voert dèèn tram hiel lansem. Doo moste ve mèt oos vaerfdoehskenon toch ‘ns op konne sjiete.

Mèt e stèk och vijf van dei kedètte verstoeke ver oos ènne streik oanen aanere kant vanne wèèg.

Van wijd hierde ver den tram oankoeëme; doehs vèèrig en oppe zjiste mement knalle. Op ‘ne mement haaë Renee en Zjèèn roak gesjoeëte. Den tram stopde en de watman koem vlókkentaere trout gesprónge. Vèè, oppe loop, doer de streik tot oane kleene zandbaerg en doo lagde ver oos, stijf vanne sjrik, tèssen en onner de brim.

Het aergste van al…;  oos aars woeren dat oane wieët gekoeëme…  Ooze paa, Zjef van Riehke, vont dat mer niks, hèè kosser nie mèt lache. Doo krieëg ich ’n littenij van ‘hei tot doo’ en ’t hoel nie op…  As lèste:  “Mèrge niks te voetballe op het plein achter de slachter…. Vaerkesstelken outmèste, den troeëg zeiver moake, outsjróbbe, de moere mèt de witborstel besprènkele mèt kreolien en vors stroei ….. Dan konste geen onnèttige strieëken outhoale.”

  Dat knalle woas enins en vier altoes gedoeën. ’n Wèèk ternoo stont dei ton kerbier 500 m wijer.. Ver zijn ter nemie oan gewèèst. Den tram sjeesde dan èn volle vetes doer tot oan ’t kefeeke.  Doo woas ’n halte.

Theo Achten, jannewoarie 2017